BM Koordinatörü: Tahıl koridorunun devamı için Türkiye’ye güveniyoruz

Birleşmiş Milletler Karadeniz Tahıl Teşebbüsü Koordinatörü Amir Mahmoud Abdulla, “Taraflardan biri muahededen çekilmeye karar verirse tahıl muahedesi otomatik olarak yenilenmez. Lakin bu noktada Türkiye’deki sevgili dostlarımıza güveniyoruz. Türk hükümetinin tüm taraflarla çalışabilecek münasebet, yetki ve tesire sahip olduğunu düşünüyorum” dedi.

Birleşmiş Milletler (BM) Karadeniz Tahıl Teşebbüsü Koordinatörü Amir Mahmoud Abdulla, Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle karşılaşılan global “gıda krizi” riskinin ortadan kaldırılması hedefiyle varılan tahıl mutabakatının uzatılmaması ihtimaline ait, “Türk hükümetinin bu mutabakattaki tüm taraflarla çalışabilecek bağlantı, yetki ve tesire sahip olduğunu düşünüyorum. Tarafların düzgün niyetleri ve Türkiye’nin takviyesiyle muahede yenilenecektir” değerlendirmesinde bulundu.

Ziyaret için geldiği Ankara’da Anadolu Ajansına röportaj veren Abdulla, tahıl koridoruyla ilgili son gelişmeleri, Türkiye’nin teşebbüs içerisindeki rolünü ve bölgeden sevk edilen ve edilmesi beklenen eserlere ait son periyotta gündeme gelen argümanları kıymetlendirdi. Ankara’yı Türk yetkililerle İstanbul’da tahıl eserlerinin inançlı transferi için kurulan Müşterek Uyum Merkezi çerçevesinde yapılan ortak çalışmaları kıymetlendirmek için ziyaret ettiğini kaydeden Abdulla, başkentteki temaslarında Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ve Ulusal Savunma Bakanı Hulusi Akar ile görüşmeler gerçekleştirdiğini aktardı.

Abdulla, Türkiye ve BM’nin Karadeniz Tahıl Girişimi’nde birlikte hareket ettiklerinin altını çizerek, Ankara ziyaretinde “Türkiye’ye süreç boyunca sarf ettiği efordan dolayı teşekkür etmek istediğini ve Türkiye’nin rolünün hem bölgesel hem global manada çok önemli” olduğunu söyledi.

İstanbul’da tahıl eserlerinin inançlı transferi için kurulan “Müşterek Uyum Merkezi”nin şimdiye dek çok güzel bir iş çıkardığını belirten Abdulla, mevcut durumda 129 kargo gemisi vasıtasıyla yaklaşık 3 milyon ton besin ve çeşitli tahılın üç Ukrayna limanından dünyaya sevk edildiğini aktardı. Abdulla buna karşılık bu sevkiyatların yapılması için varılan tahıl koridoru mutabakatı için tayin edilen müddetin 120 gün olduğunu ve muahede kararlarının doğrultusunda taraflardan biri itiraz etmezse kasımda mutabakatın otomatik olarak uzatılacağını belirtti.

‘ANLAŞMA TÜRKİYE’NİN TAKVİYESİYLE YENİLENECEKTİR’

Buna karşılık bu mutabakatın yenilenmesini gerilerine yaslanarak bekleyemeyeceklerini kaydeden Abdulla, mutabakatın yenilenmesi için gayret göstermeleri gerektiğini ve tüm tarafların bunu kabul etmesini beklediğini kaydetti.

Abdulla muahedenin uzatılmaması durumunun ortaya çıkması halinde Türkiye’nin oynayabileceği role dikkati çekerek şu sözleri kullandı:

“Açıkçası, taraflar ortasındaki ilgide ansızın bir kötüleşme görürsek ve taraflardan biri teşebbüsten ya da mutabakattan çekilmeye karar verirse tahıl mutabakatı otomatik olarak yenilenmez. Fakat bu noktada Türkiye’deki sevgili dostlarımıza güveniyoruz. Türkiye hükümetinin bu mutabakattaki tüm taraflarla çalışabilecek ilgi, yetki ve tesire sahip olduğunu düşünüyorum. Bu yüzden umutluyum. Türkiye’nin Savunma (Hulusi Akar) ve Dışişleri Bakanı (Mevlüt Çavuşoğlu) ile görüştükten sonra daha da umutluyum. Onlar da temelde muahedenin uzatıldığını görmek istediklerini söylediler. Kimi rötuşların yapılabileceğini söylediler. Türkiye’nin bu teşebbüsün kararlıkla ardında olduğuna inanıyorum. Tarafların uygun niyetleri ve Türkiye’nin takviyesiyle muahede yenilecektir.”

‘GIDA FİYATLARI DÜŞTÜ’

Gıda koridorunun dünya çapında besin ve gübre sevkiyatının yine kurulması ve tahıl yolunun tekrar açılması hedefiyle oluşturulduğunu söyleyen Abdulla, sevkiyatta yaşanan kahırların savaş öncesi devirde oluşan meselelerden kaynaklı olduğuna dikkati çekti. Abdulla tahıl koridorunun yalnızca bir ülke kümesine yiyecek götürmek maksadıyla açılmadığını, ticaret yolunu yine oluşturmak hedefiyle açıldığını belirterek, “Bu yolun açılmasıyla global besin fiyatlarının düştüğünü söyleyebiliriz. Ve global besin fiyatlarının düşmesi, daha yoksul ülkelerin daha fazla besin alabileceği manasına gelir. Böylelikle eskisi kadar para ödemek zorunda kalmazlar” dedi.

Tahıl koridoru teşebbüsünün birçok farklı yararının olduğunun altını çizen Abdala, “Bunu Afrika’nın kimi bölgelerinde gördük zira fiyatlar düşüyordu. Tahıl depolayan beşerler satmadan evvel fiyatların yükselmesini umuyordu. Ve sonra birdenbire fiyatların düştüğünü gördüler. Böylelikle eserlerini sattılar ve daha fazla tahıl pazara geri dönmüş oldu. Hasebiyle bu koridorun sonuçları ve kazanımları, koridorun kendisinden gelen eserlerin bile ötesine geçiyor” dedi.

Abdulla, tahıl koridorundaki işleyişinin epey kuvvetli bir operasyon olduğuna dikkati çekerek, tüm bu süreçlerin işleyişinin daha da geliştirilmesinin mümkün olduğunu vurguladı.

Ukrayna’dan besin sevkiyatı gerçekleştiren gemilerin gidiş ve dönüş seyahatlerindeki kontrollerin çok vakit alan ve şiddetli süreçler olduğuna değinen Abdulla, bu kontrolleri yapan gruplarının sayısının artırılabileceğini ve sürecin daha akıcı hale getirilebileceğini söz etti.

Abdulla bunlara ek olarak gemi sayısının ve sevkiyat ölçüsünü yükseltecek daha büyük gemilerin kullanımının da artırılabileceğini söyledi. Gemi sahibi firmalara koridor sınırında rastgele bir atakla karşılaşmayacakları itimadını kazandırdıklarına işaret eden Abdulla, buna karşılık sevkiyata katılacak gemi sayısını artırmak için bu inanç hissini daha da artırmayı amaçladıklarını belirtti.

RUS ESERLERİNİN SEVKİYATI

Gıda krizinin aşılması için yapılan gayretlerin ehemmiyetinin altını çizen Abdulla, “Bu teşebbüslerin evvel tasarlanması, akabinde müzakere edilmesi ve akabinde onaylanmasının nedeni, hem Ukrayna tahılını hem de Rus tahılını ve gübresini piyasaya geri getirmenin çok kıymetli olmasıydı. Karadeniz Tahıl Teşebbüsü kapsamında sevkiyatların gerçekleştirildiği üç Ukrayna limanından gelen eserlerin büyük çoğunluğu Ukrayna menşeli. Rus tahılının ihraç edilmesi için süreçlerin öncelikli olarak Rus limanlarından yapılması gerekir” dedi.

Abdulla, Rusya limanlarından gerçekleşecek muhtemel bir sevkiyat için muahede sürecinin kendisinin direkt sorumluluk alanında olmadığını lakin mevzuyla ilgili çalışma yapan BM yetkilileriyle temasta olduğunu tabir etti.

Rus eserlerinin sevkiyatı için kimi zorluklarının mevcut olduğunun altını çizen Abdulla, “Bunlardan kimileri sevkiyatı gerçekleştirecek gemilerin sigorta yapılmasında yaşanan zahmetler. Kimileri finansal kısıtlamalarla ilgili ve tüccarların ödeme yapmaları için de yine inanç duymaları gerekir. Bu nedenlerle şimdi Rus limanlarından gereğince Rus tahılı yahut gübresi sevkiyatı yapıldığını görmedik” dedi.

Abdulla Rusya’dan besin sevkiyatı yapılmasıyla ilgili müzakerelerin güç süreçler olduğuna işaret ederek, bu durumun global besin zincirinde adil olmayan bir durumu ortaya çıkardığı argümanlarına ait “Yani (küresel besin krizi konusunda) istikrarsız bir tablonun ortaya çıktığı hissini anlayabiliyorum. Gübre ve amonyak konusunda bir muahedeye varabilirsek, ki bu süreci Ukrayna limanlarından yapma talihine şimdi sahip değiliz, lakin tahminen bundan sonraki basamakta Ukrayna limanlarından Rus mallarının da sevk edildiğini görebiliriz. Lakin şu anki kriz göz önüne alındığında, tahminen de buna şimdilik bir adım uzağız” değerlendirmesinde bulundu.

Karadeniz Tahıl Girişimi’nin istikrarsız ve beklenenden daha uyumsuz olmadığını kaydeden Abdulla, buna karşılık Rusya’nın perspektifinden bakıldığında sürecin gereğince süratli yürümediği niyetiyle oluşan hayal kırıklığını anlayabildiğini lakin sürecin devam ettiğini belirtti.

Abdulla, Rusya eserlerinin de pazara açılması sürecinin tarafların âlâ niyetine bağlı olduğunun altını çizerek, “Özellikle gübre ve besin, yaptırımların ve savaşın bir modülü değil. Lakin bu tip atılımlar için gerekli olan sigorta, limanların durumu ve finansmanı içeren kimi sistemler üzerinde tam olarak mutabakata varılmadı. Ama tüm bu faktörler görüşmelerin içerisinde yer alıyor” dedi. (AA)